Fidye yazılımı (ransomware)

Fidye yazılımı nedir?

Fidye yazılımı (ransomware), sistemdeki dosyaları şifreleyerek erişilemez kılan ve verilerin geri verilmesi için ödeme talep eden kötü amaçlı yazılımdır. Bazı saldırılarda veriler ayrıca çalınır ve yayımlanmakla tehdit edilir.

Saldırganlar genellikle önce ağa sızar, yedekleri ve yönetim araçlarını etkisiz hâle getirir, ardından şifrelemeyi başlatır. Bu nedenle fidye yazılımı çoğunlukla tek bir dosyadan ibaret değil, kapsamlı bir saldırı zincirinin son aşamasıdır.

Nasıl çalışır?

İlk erişim kimlik avı e-postası, açık bırakılmış uzak masaüstü, güncellenmemiş bir servis veya çalınmış kimlik bilgileriyle sağlanır. Saldırgan ağda ilerler, yetki yükseltir, değerli verilere ulaşır ve yedekleri hedefler. Sonunda dosyalar güçlü şifrelemeyle kilitlenir ve fidye notu bırakılır.

Şifre çözme anahtarı olmadan dosyaları kurtarmak çoğu durumda mümkün değildir. Bu yüzden asıl savunma, önleme ve sağlam yedeklemeye dayanır.

Sunucu ve hosting ortamında

Web sunucuları, dosya paylaşımları, veritabanları ve yedek depolama alanları bu saldırının hedefidir. Sunucuya bağlı yedek diskleri veya ağ paylaşımları da şifrelenebilir; bu nedenle yedeğin saldırgan erişiminden yalıtılması şarttır.

• Sunucuya açık RDP ve SSH erişimleri en yaygın giriş kapılarındandır.
• Yedeklerin çevrimdışı veya değiştirilemez (immutable) bir kopyası bulunmalıdır.
• Hosting sağlayıcınızın yedekleme politikasını ve geri yükleme sürelerini öğrenin.

Nasıl korunulur?

• 3-2-1 ilkesiyle yedekleyin: üç kopya, iki farklı ortam, bir kopya çevrimdışı ya da değiştirilemez.
• Geri yüklemeyi düzenli olarak deneyin; yedeğin çalıştığını doğrulayın.
• Sistemleri ve uygulamaları güncel tutun; yönetim erişimlerini internete açmayın.
• İki aşamalı doğrulama ve en az yetki ilkesini uygulayın.
• Ağı bölümlendirin; bir sistemin ele geçirilmesi diğerlerine yayılmasın.
• Olay müdahale planı hazırlayın; kimin neyi yapacağı önceden belli olsun.

Sık yapılan hatalar

• Yedeği saldırganın ulaşabildiği aynı ağda ve aynı yetkilerle tutmak.
• Yedeği hiç geri yükleme denemesi yapmadan güvenmek.
• Fidyeyi ödemeyi kesin çözüm sanmak; verinin geri geleceğinin garantisi yoktur.
• Saldırıdan sonra giriş yolunu kapatmadan sistemi yeniden devreye almak.