Web sitesi yedekleme ve geri yükleme rehberi

Bu rehberde ne yapacağız?

Yedek, saldırı, hatalı güncelleme veya donanım arızası karşısındaki son savunmanızdır. Bu rehberde web sitesi yedekleme ve geri yükleme işlemini dosyalar ve veritabanı için komut satırıyla yapacak, zamanlayıp sunucu dışına kopyalayacak ve geri yüklemeyi test edeceksiniz.

Rehber, kendi sunucusunu yöneten site ve hosting yöneticilerine yöneliktir. Tahmini süre 30-45 dakikadır. Kontrol paneli kullanıyorsanız panelin yedekleme aracı da seçenektir; burada panelden bağımsız, her yerde çalışan yöntem anlatılır.

Gereksinimler

• Linux sunucu (Debian/Ubuntu veya AlmaLinux/Rocky) ve SSH erişimi
• MySQL veya MariaDB veritabanı ve yedek alacak kullanıcının yetkisi
• Yedeklerin saklanacağı, sunucudan ayrı bir hedef (başka sunucu, nesne depolama vb.)
• Yeterli disk alanı; yedek boyutunu önceden tahmin edin

Adım adım web sitesi yedekleme ve geri yükleme

1. Yedek dizinini hazırlayın

Yedekleri web kökünün dışında, yalnızca ilgili kullanıcının okuyabileceği bir dizinde tutun. Web kökünde bırakılan yedekler indirilebilir ve ciddi bir sızıntıya yol açar. Yedek dizini root’a ait olduğu ve cron işi root olarak çalışacağı için bu rehberdeki komutları root kabuğunda (sudo -i) çalıştırın.

sudo mkdir -p /var/backups/site
sudo chmod 700 /var/backups/site

2. Veritabanı kimlik bilgilerini güvenli saklayın

Parolayı komut satırında yazmak, süreç listesinde görünmesine neden olur. Bunun yerine yedeği çalıştıracak kullanıcının (burada root) ana dizininde izinleri kısıtlı bir istemci yapılandırma dosyası kullanın. Dosyayı önce boş ve 600 izinle oluşturun, sonra parolayı yazın.

install -m 600 /dev/null /root/.my.cnf
nano /root/.my.cnf

[client]
user=yedekkullanici
password=BURAYA_PAROLA

3. Veritabanını yedekleyin

InnoDB tablolarında tutarlı bir yedek için single-transaction seçeneğini kullanın ve çıktıyı sıkıştırın.

mysqldump --single-transaction --routines VERITABANI_ADI | gzip > /var/backups/site/db-$(date +%F).sql.gz

4. Dosyaları yedekleyin

Site dizinini tar ile arşivleyin. Önbellek gibi gereksiz dizinleri hariç tutarak boyutu küçültebilirsiniz.

tar -czf /var/backups/site/dosyalar-$(date +%F).tar.gz --exclude=siteniz/cache -C /var/www siteniz

5. Yedeğin bütünlüğünü doğrulayın

Arşivin okunabildiğini ve bir sağlama toplamını kaydedin; bozuk yedek kullanışsızdır.

gzip -t /var/backups/site/db-$(date +%F).sql.gz
tar -tzf /var/backups/site/dosyalar-$(date +%F).tar.gz | head
sha256sum /var/backups/site/*.gz > /var/backups/site/SHA256SUMS

6. Yedeği sunucu dışına kopyalayın

Aynı sunucuda kalan yedek, sunucu kaybolunca yok olur. Rsync ile başka bir sunucuya kopyalayın (uzak adresi kendi bilgilerinizle değiştirin; anahtar tabanlı SSH kullanın).

rsync -avz /var/backups/site/ yedekkullanici@yedek.example:/yedekler/site/

7. Yedeklemeyi zamanlayın ve eskileri temizleyin

Yukarıdaki komutları bir betikte toplayıp cron ile günlük çalıştırın. Betiğin başına set -euo pipefail ekleyin; aksi halde mysqldump başarısız olsa bile gzip başarılı döner ve boş bir yedek fark edilmez. Eski yedekleri silen komutu çalıştırmadan önce yolun doğru olduğundan emin olun; yanlış bir yol yanlış dosyaları siler.

sudo crontab -e

30 3 * * * /usr/local/bin/site-yedek.sh

find /var/backups/site -type f -mtime +14 -name '*.gz' -print

Önce -print ile listeyi görün, doğruysa -print yerine -delete kullanın.

8. Geri yüklemeyi uygulayın

Geri yüklemeden önce mevcut durumu yeniden yedekleyin. Mümkünse önce test ortamında deneyin. Veritabanını geri yüklemek mevcut tabloların üzerine yazar.

gunzip < /var/backups/site/db-2025-01-01.sql.gz | mysql VERITABANI_ADI
tar -xzf /var/backups/site/dosyalar-2025-01-01.tar.gz -C /var/www

Dosya adındaki tarihi kendi yedeğinizin tarihiyle değiştirin. Geri yüklemeden sonra dosya sahipliği ve izinleri kontrol edin.

Doğrulama

Yedeklemenin çalıştığını ve geri dönülebildiğini doğrulayın.

ls -lh /var/backups/site/
sha256sum -c /var/backups/site/SHA256SUMS

Beklenen sonuç: her gün yeni dosyaların oluşması, sağlama toplamlarının OK dönmesi ve en az ayda bir yapılan test geri yüklemesinin siteyi sorunsuz açmasıdır. Test geri yüklemesini canlı sistemden ayrı bir yerde yapın.

Sık karşılaşılan sorunlar

• mysqldump erişim reddedildi hatası: Kullanıcının SELECT, LOCK TABLES, SHOW VIEW, TRIGGER ve (rutinler için) ilgili yetkilerini kontrol edin; MySQL 8’de PROCESS yetkisi hatası alırsanız --no-tablespaces ekleyin; .my.cnf dosyasındaki bilgileri doğrulayın.
• Yedek dosyası çok büyük: Önbellek ve geçici dizinleri hariç tutun, eski yedekleri döngüye alın.
• Cron çalışmıyor: Betiğin çalıştırma izni, tam yolları ve cron günlüğünü kontrol edin.
• Geri yükleme sonrası site hata veriyor: Dosya sahipliği, izinler ve yapılandırma dosyasındaki veritabanı bilgilerini kontrol edin.

Güvenlik ve bakım notları

• 3-2-1 ilkesini uygulayın: en az üç kopya, iki farklı ortam, biri sunucu dışında.
• Yedekleri şifreleyin; özellikle üçüncü taraf depolamada saklıyorsanız.
• Yedek sunucusuna yalnızca yazma ya da sınırlı yetkili bir hesapla erişin; fidye yazılımı yedekleri de silebilir.
• Geri yükleme testini düzenli ve takvimli yapın.
• Yedekleme betiğinin başarısız olduğunda e-posta ile bildirim göndermesini sağlayın.
• Kişisel veri içeren yedeklerin saklama süresini mevzuata uygun belirleyin.