Yük dengeleyici (load balancer)

Yük dengeleyici nedir?

Yük dengeleyici (load balancer), gelen istekleri birden fazla sunucuya dağıtarak hiçbirinin aşırı yüklenmesini engelleyen sistemdir. Hem performansı hem de erişilebilirliği artırır: bir sunucu arızalanırsa trafik otomatik olarak sağlıklı sunuculara yönlendirilir ve hizmet kesintisiz sürer.

Yazılım (Nginx, HAProxy) ya da donanım olarak çalışabilir; bulut sağlayıcılar da yönetilen yük dengeleyici hizmeti sunar. Tek sunucuya sığmayan siteler ve yüksek erişilebilirlik gerektiren uygulamalar için temel bileşendir.

Nasıl çalışır?

İstemciler yük dengeleyicinin adresine bağlanır. Yük dengeleyici, bir algoritmaya göre isteği arkadaki sunuculardan birine iletir. Aynı zamanda sunucuların sağlığını düzenli aralıklarla kontrol eder ve yanıt vermeyenleri havuzdan geçici olarak çıkarır.

Yaygın dağıtım algoritmaları:

• Round robin: istekler sırayla sunuculara dağıtılır.
• En az bağlantı: o anda en az bağlantısı olan sunucu seçilir.
• IP özeti: aynı istemci hep aynı sunucuya gider.
• Ağırlıklı dağıtım: güçlü sunuculara daha fazla istek verilir.

Oturum bilgisi sunucuda tutuluyorsa istemcinin aynı sunucuya yönlenmesini sağlayan yapışkan oturum (sticky session) kullanılabilir.

Sunucu ve hosting ortamında

Birden fazla web sunucusu çalıştıran yapılarda yük dengeleyici TLS sonlandırmayı da üstlenebilir; böylece sertifika yönetimi tek noktada olur. Veritabanı gibi paylaşılan bileşenlerin ve oturum verisinin tüm sunucular tarafından erişilebilir olması gerekir, aksi halde dengeleme beklenmedik sorunlar yaratır.

Yük dengeleyicinin kendisi de tek hata noktası olabilir; kritik yapılarda yedekli (aktif-pasif veya aktif-aktif) kurulum yapılır. Sağlık kontrolleri uygulamanın gerçek durumunu yansıtacak şekilde yazılmalıdır.

Nasıl uygulanır?

• Uygulamanın gerçek sağlığını gösteren bir sağlık kontrolü uç noktası tanımlayın.
• Oturum verisini merkezi bir depoda (örneğin ortak önbellek) tutun veya yapışkan oturum kullanın.
• Arka uç sunucuları yalnızca yük dengeleyiciden erişilebilir yapın.
• Yük dengeleyiciyi yedekli kurarak tek hata noktasını önleyin.
• Gerçek istemci IP bilgisini başlıkla uygulamaya iletin.
• Yeni sürümleri sunucuları kademeli devreye alarak (rolling) yayınlayın.

Sık yapılan hatalar

• Yalnızca portun açık olup olmadığına bakan yüzeysel sağlık kontrolü kullanmak.
• Oturum verisini sunucu yerelinde tutup kullanıcıları rastgele oturumdan düşürmek.
• Yük dengeleyiciyi yedeksiz bırakmak.
• Arka uç sunucuları doğrudan internete açık bırakmak.