Paket yöneticisi nedir?
Paket yöneticisi, bir işletim sisteminde yazılımların kurulmasını, güncellenmesini ve kaldırılmasını merkezi bir araçla yöneten programdır. Linux sunucularda apt, dnf ve yum gibi araçlar yazılımı güvenilir depolardan indirir, bağımlılıklarını çözer ve dijital imzalarını doğrulayarak kurar.
Elle indirilen ve derlenen yazılımlardan farklı olarak paket yöneticisi sistemde neyin hangi sürümde kurulu olduğunu bilir. Bu bilgi, güvenlik güncellemelerinin tek komutla toplu biçimde uygulanabilmesini sağlar.
Nasıl çalışır?
Her dağıtım, yazılım paketlerinin bulunduğu bir veya birden fazla depo (repository) tanımlar. Paket yöneticisi bu depoların dizinini yerel olarak tutar; siz bir paket istediğinizde gerekli bağımlılıkları hesaplar, paketleri indirir, imzalarını kontrol eder ve kurar.
- Debian ve Ubuntu ailesinde apt ve dpkg kullanılır.
- RHEL, AlmaLinux ve Rocky Linux ailesinde dnf (eski sürümlerde yum) ve rpm kullanılır.
- Programlama dillerinin kendi paket yöneticileri de vardır: npm, pip, composer gibi.
Sunucu ve hosting ortamında
Hosting sunucusunda işletim sistemi paketleri (web sunucusu, PHP, veritabanı, OpenSSL) paket yöneticisiyle güncellenir. cPanel, Plesk ve DirectAdmin gibi paneller ise kendi güncelleme mekanizmalarına sahiptir; bazı paketleri paket yöneticisinin kapsamı dışında tutabilir ya da belirli paketleri sürüm kilidiyle korur.
Bu nedenle panel kurulu bir sunucuda güncelleme yaparken panelin dokümantasyonundaki kuralları izlemek gerekir. Kontrolsüz bir toplu güncelleme, panelin beklediği PHP veya web sunucusu sürümünü değiştirip hizmeti bozabilir.