Oyun sunucusunda gecikme ve performans izleme

Bu rehberde ne yapacağız?

Oyuncular lag yaşadığında sorunun CPU’da mı, ağda mı, yoksa oyunun kendi döngüsünde mi olduğunu hızla ayırt etmek gerekir. Bu rehberde bir oyun sunucusunda gecikme ve performans izleme için Linux’un yerleşik ve yaygın araçlarını kullanacağız: CPU ve bellek metrikleri, ağ arabirimi ve soket sayaçları, paket kaybı ölçümü ve sürekli kayıt alan küçük bir betik.

Rehber, oyun sunucusu barındıran yöneticilere ve hosting destek ekiplerine hitap eder. Temel kurulum ve ilk ölçümler yaklaşık 30-40 dakika sürer. Tick hızı veya FPS gibi oyuna özgü değerler her oyunda farklı yerden okunur; bu rehber o değerleri oyunun kendi konsolundan ve belgesinden okumanızı, burada anlatılan sistem metrikleriyle yan yana koymanızı önerir.

Gereksinimler

• Oyun sunucusunun çalıştığı Linux sunucuya sudo erişimi
• Yönetici olarak sysstat, htop, mtr ve iproute2 araçlarını kurma yetkisi
• Oyunun konsol veya günlük çıktısına erişim (tick/FPS değeri için)
• Sorunun yaşandığı oyuncudan veya ayrı bir noktadan ağ testi yapabilme imkânı

Adım adım oyun sunucusu performans izleme

1. İzleme araçlarını kurun

# Debian/Ubuntu
sudo apt update
sudo apt install -y sysstat htop mtr-tiny iproute2 iftop

# AlmaLinux/Rocky
sudo dnf install -y sysstat htop mtr iproute iftop

Debian tabanlı sistemlerde sysstat’ın veri toplamasını açmak için /etc/default/sysstat dosyasında ENABLED=true yapıp servisi başlatabilirsiniz. RHEL tabanlı sistemlerde sysstat servisini etkinleştirin.

sudo systemctl enable --now sysstat

iftop paketi RHEL tabanlı sistemlerde ek depo gerektirebilir; bulunamazsa bu araç olmadan da devam edebilirsiniz.

2. CPU’yu çekirdek bazında izleyin

Oyun sunucularının çoğu ana döngüsünü tek bir iş parçacığında çalıştırır. Bu yüzden toplam CPU yüzdesi düşük görünürken tek çekirdek tavana vurmuş olabilir. Çekirdek bazında bakın.

mpstat -P ALL 2 5
pidstat -u -p $(pgrep -f oyun | head -1) 2 5

Burada oyun yerine sürecinizin adının bir parçasını yazın. Ana iş parçacığı bir çekirdeği sürekli %90 üzerinde tutuyorsa tick süresi uzar. %steal değerinin yüksek olması, sanal sunucuda ana makinenin CPU’yu paylaşmasına işaret eder ve sağlayıcıyla görüşmeyi gerektirir.

3. Bellek ve disk baskısını kontrol edin

free -h
vmstat 2 5
iostat -x 2 3

vmstat çıktısında si ve so sütunları sürekli sıfırdan büyükse sistem swap kullanıyordur ve bu ani takılmalara yol açar. Harita kaydı veya yedekleme anındaki disk gecikmeleri iostat çıktısındaki await sütunundan anlaşılır.

4. Ağ arabirimi ve soket sayaçlarına bakın

ip -s link show
sar -n DEV 1 5
sudo ss -uamp

ip -s link çıktısında RX ve TX tarafındaki errors, dropped ve overrun sayıları artıyorsa arabirim veya sürücü tarafında sorun vardır. ss çıktısındaki rb ve d (drop) değerleri, oyun sürecinin UDP alım tamponunun dolup paket düşürdüğünü gösterebilir.

UDP protokol sayaçlarını da kontrol edin:

nstat -az | grep -i -E 'Udp|InErrors|RcvbufErrors'

UdpRcvbufErrors artıyorsa alım tamponu yetersizdir. Tamponu büyütmeden önce oyunun belgesindeki önerilere bakın; genel sistem sınırı net.core.rmem_max değeridir ve değişiklik kalıcı olarak /etc/sysctl.d/ altında tutulmalıdır.

5. Paket kaybı ve gecikmeyi ölçün

Sorun yaşayan oyuncunun bulunduğu ağdan sunucuya, mümkünse tersine de ölçüm alın. Sunucudan test için:

ping -c 50 <HEDEF_IP>
mtr -rwzc 100 <HEDEF_IP>

mtr raporunda yalnızca son atlamadaki kayıp gerçek kayıptır; ara atlamalarda görünen kayıp çoğu zaman o yönlendiricinin ICMP yanıtlarını sınırlamasından kaynaklanır. Kayıp belirli bir atlamadan itibaren sonraki tüm atlamalarda da görünüyorsa sorun orada başlıyordur ve bu bilgiyi sağlayıcıya iletmek işe yarar.

6. Tick hızı veya FPS’i sistem metrikleriyle eşleştirin

Çoğu oyun sunucusu tick süresini ya da sunucu FPS değerini konsol komutuyla veya günlükte raporlar. Komutun adı oyuna göre değiştiği için ilgili oyunun belgesine bakın. Önemli olan, bu değerin düştüğü anı CPU, bellek ve ağ metrikleriyle aynı zaman çizelgesine koymaktır.

7. Sürekli kayıt alan bir betik kurun

Sorun genellikle siz bakmadığınızda olur. Her dakika temel metrikleri bir dosyaya yazan basit bir betik, olay sonrası inceleme için yeterlidir.

sudo tee /usr/local/bin/oyun-izle.sh >/dev/null <<'EOF'
#!/bin/bash
umask 077
PATH=/usr/local/sbin:/usr/local/bin:/usr/sbin:/usr/bin:/sbin:/bin
DOSYA=/var/log/oyun-izle.log
{
  date '+%F %T'
  uptime
  vmstat 1 2 | tail -1
  ip -s link show | grep -A1 -E 'RX:|TX:' | head -8
  nstat -az UdpRcvbufErrors UdpInErrors
} >> $DOSYA
EOF
sudo chmod 750 /usr/local/bin/oyun-izle.sh
echo '* * * * * root /usr/local/bin/oyun-izle.sh' | sudo tee /etc/cron.d/oyun-izle >/dev/null

Cron kısıtlı bir PATH ile çalıştığından betikte PATH açıkça tanımlandı; aksi halde RHEL tabanlı sistemlerde /usr/sbin altındaki ip ve nstat bulunamayabilir. Log dosyası büyüyeceği için logrotate ile döndürmeyi unutmayın.

Doğrulama

Betiğin çalıştığını bir dakika bekleyip kontrol edin:

sudo tail -n 20 /var/log/oyun-izle.log
mpstat -P ALL 1 3

Beklenen sonuç: günlükte dakikalık zaman damgalı satırlar ve mpstat çıktısında çekirdek bazında yük görünmesi. Ardından bir ping/mtr testiyle paket kaybı ve gecikme değerlerinin sıfır veya düşük olduğunu doğrulayın.

Sık karşılaşılan sorunlar

• Toplam CPU düşük ama oyun takılıyor: Tek iş parçacığı sınırlanmıştır. mpstat ile çekirdek bazında bakın ve CPU frekansı yönetimini kontrol edin.
• Belirli saatlerde periyodik takılma: Yedekleme, log döndürme veya cron işleri çakışıyor olabilir. İş zamanlarını oyun saatleri dışına alın.
• Paket kaybı sadece akşamları görülüyor: Sağlayıcı ağında yoğunluk olabilir. mtr raporlarını zaman damgasıyla toplayıp sağlayıcıya iletin.
• UdpRcvbufErrors sürekli artıyor: Oyun sürecinin işlem hızı yetmiyordur veya tampon küçüktür; önce CPU darboğazını eleyin.
• sysstat verisi boş: Servis etkin değildir ya da toplama kapalıdır; yukarıdaki etkinleştirme adımını uygulayın.

Güvenlik ve bakım notları

• İzleme günlüklerinde kullanıcı IP’leri bulunabilir; dosya izinlerini kısıtlayın ve saklama süresini sınırlayın.
• Yönetim ve izleme arayüzlerini (örneğin metrik toplayıcıları) internete açmayın; yalnızca yönetim ağından erişilsin.
• Eşik değerleri için alarm kurun: CPU, swap kullanımı, paket düşüşü ve disk doluluğu.
• Ölçümleri normal günlerde de kaydedin; sorun anındaki değerleri kıyaslayabileceğiniz bir temel çizgi oluşur.
• Ağ kaynaklı sorunlarda ölçümleri sağlayıcıya iletmek için zaman damgalı ve tekrarlanabilir kayıt tutun.