Zararlı yazılım nedir?
Zararlı yazılım (malware), bir sisteme izinsiz girmek, veri çalmak, kaynakları kötüye kullanmak veya sistemin çalışmasını bozmak amacıyla yazılmış her türlü yazılımın genel adıdır. Virüsler, truva atları, fidye yazılımları, arka kapılar ve casus yazılımlar bu şemsiye altında yer alır.
Zararlı yazılım çoğu zaman tek bir amaca hizmet etmez; aynı bulaşma birden fazla işlev görebilir. Örneğin bir arka kapı önce erişim sağlar, ardından kripto madenci ya da spam gönderici yüklenir.
Nasıl çalışır?
Bulaşma genellikle şu yollardan biriyle başlar: güncel olmayan bir uygulamadaki açık, çalınmış veya zayıf bir parola, güvenilmeyen kaynaktan indirilen eklenti ya da tema, yetersiz doğrulanan dosya yükleme alanı. Sistemde yer edinen yazılım kalıcılık sağlamaya çalışır; zamanlanmış görev ekler, başlangıç dosyalarını değiştirir veya kendini meşru bir süreç gibi adlandırır.
Sonraki aşamada yazılım komuta-kontrol sunucusuyla haberleşebilir, dosyaları şifreleyebilir, kimlik bilgilerini toplayabilir ya da sunucuyu başka saldırılar için basamak olarak kullanabilir.
Sunucu ve hosting ortamında
Paylaşımlı hostingte en sık karşılaşılan senaryo, güncel olmayan bir CMS veya eklenti üzerinden web kabuğu (web shell) bırakılmasıdır. Bu dosya genellikle wp-content/uploads gibi yazılabilir klasörlerde, masum görünen bir ad ile durur. Sunucuda ise SSH üzerinden giriş yapan saldırgan, /tmp veya /dev/shm gibi dizinlere ikili dosya bırakabilir ve cron ile çalıştırabilir.
Belirtiler arasında beklenmedik CPU ve ağ kullanımı, tanımadığınız süreçler, değişmiş dosya zaman damgaları, arama motorlarında garip yönlendirmeler ve posta kuyruğunda anormal birikme sayılabilir. cPanel, Plesk ve DirectAdmin ortamlarında yerleşik veya eklenti tabanlı tarayıcılar bu işaretleri yakalamaya yardımcı olur.