Veritabanı dökümü (dump)

Veritabanı dökümü nedir?

Veritabanı dökümü (dump), bir veritabanının tablo yapısını ve verilerini, sonradan yeniden oluşturmaya yarayan bir dosyaya aktarma işlemidir. Genellikle SQL komutlarından oluşan bir metin dosyasıdır ve mantıksal yedek olarak adlandırılır. MySQL/MariaDB için mysqldump, PostgreSQL için pg_dump en bilinen araçlardır.

Döküm, diskteki ham veri dosyalarının kopyası değil, verinin taşınabilir bir temsilidir. Bu yüzden farklı sürümlere ya da sunuculara taşımak için de uygundur.

Nasıl çalışır?

Döküm aracı veritabanına bağlanır, tabloları okur ve bunları CREATE TABLE ile INSERT gibi komutlara ya da özel bir biçime çevirir. Tutarlı bir kopya için işlem tek bir işlem içinde (örneğin InnoDB’de --single-transaction) çalıştırılır; böylece döküm sırasında yazma işlemleri yedeği bozmaz.

Geri yükleme, dosyanın ilgili istemciyle veritabanına okutulmasıyla yapılır. Büyük veritabanlarında döküm ve geri yükleme uzun sürebilir; bu durumda fiziksel yedek ya da replikasyon tercih edilir.

Sunucu ve hosting ortamında

Hosting ortamlarında web sitesi dosyaları ile veritabanı dökümü birlikte yedeklenir. Panel yedekleri bunu otomatik yapar; kendi sunucunuzda cron ile mysqldump veya pg_dump çalıştırıp çıktıyı sıkıştırarak yedek sunucusuna göndermek yaygındır. Döküm dosyaları parola özetleri ve kişisel veri içerebileceğinden dosya izinleri sıkı olmalıdır.

Nasıl uygulanır?

• Tutarlılık için uygun seçenekleri kullanın (örneğin --single-transaction) ve rutinleri, tetikleyicileri de dökün.
• Dökümü sıkıştırın ve yedek sunucusuna şifreli aktarın; dosya izinlerini yalnızca ilgili kullanıcıya açık tutun.
• Parolayı komut satırında vermeyin; yapılandırma dosyası ya da ortam değişkeni gibi daha güvenli yollar kullanın.
• Dökümü periyodik olarak boş bir veritabanına geri yükleyerek doğrulayın.
• Dosya yedeğiyle aynı zaman noktasında alın ki uygulama ve veri uyumlu olsun.

Sık yapılan hatalar

• Çalışan veritabanının veri dizinini doğrudan kopyalayıp tutarlı yedek aldığını sanmak.
• Döküm dosyasını web kökünde bırakıp indirilebilir hale getirmek.
• Karakter kümesini yanlış belirtip geri yüklemede Türkçe karakterlerin bozulması.
• Dökümün hata ile yarım kalıp kalmadığını kontrol etmemek.