nginx

nginx nedir?

nginx (“engine x” diye okunur), yüksek performanslı bir web sunucusu, ters vekil (reverse proxy), yük dengeleyici ve önbellek yazılımıdır. Olay tabanlı mimarisi sayesinde çok sayıda eşzamanlı bağlantıyı düşük bellek tüketimiyle yönetebilir.

Hosting dünyasında nginx hem tek başına web sunucusu olarak hem de Apache’nin önünde statik içeriği sunan ve istekleri arka uca ileten katman olarak kullanılır.

Nasıl çalışır?

nginx bir ana süreç ve birkaç işçi süreçten oluşur. İşçiler bağlantıları engellemeden (asenkron) işler, bu yüzden bir istek beklerken diğerlerini karşılamaya devam eder.

• server blokları sanal konakları, location blokları URL eşleştirmelerini tanımlar.
• PHP gibi dinamik içerik, genellikle FastCGI üzerinden PHP-FPM’e iletilir.
• Ters vekil olarak uygulama sunucularına (Node.js, Python vb.) yönlendirme yapabilir.

Sunucu ve hosting ortamında

VPS ve özel sunucularda nginx; TLS sonlandırma, HTTP/2, sıkıştırma ve önbellek için sık seçilir. Panel kullanan ortamlarda ise Apache ile birlikte, nginx ön katman olarak çalıştırılabilir. Yapılandırma değişikliği öncesinde nginx -t ile sözdizimi denenir, ardından systemctl reload nginx uygulanır.

Yapılandırma tek bir yerde toplanmadığı için dosyalar çoğunlukla conf.d ya da sites-enabled altında parçalanır; hangi dosyanın etkin olduğunu bilmek sorun giderirken önemlidir.

Nasıl korunulur?

• nginx’i güncel tutun ve kullanılmayan modülleri derlemeyin.
• server_tokens off ile sürüm bilgisini gizleyin.
• limit_req ve limit_conn ile istek hızını sınırlayarak kaba kuvvet ve basit yoğunluk saldırılarını hafifletin.
• Hassas dizinlere (.git, yedek dosyaları, yapılandırma) erişimi location kurallarıyla engelleyin.
• TLS için güncel protokol ve şifre ayarlarını kullanın; HSTS değerlendirin.
• Varsayılan sunucu bloğunu tanımlayıp eşleşmeyen alan adlarını reddedin.

Sık yapılan hatalar

• location bloklarının eşleşme sırasını yanlış anlayıp beklenmedik yönlendirmeler oluşturmak.
• PHP isteklerinde dosya varlığını denetlememek (try_files kullanmamak).
• Yapılandırmayı denemeden yeniden başlatmak.
• Ters vekilde gerçek istemci IP’sini arka uca iletmemek.